Mamia ya wananchi walijitokeza katika Uwanja wa Ndege wa Mogadishu kumlaki kwa kishindo mwamuzi wa soka wa Somalia, Omar Abdulkadir Artan, baada ya kurejea nyumbani kufuatia kuzuiwa kuingia Marekani, hatua iliyomnyima nafasi ya kuandika historia katika Kombe la Dunia la FIFA 2026.
Artan mwenye umri wa miaka 34 alikuwa amechaguliwa na FIFA kuwa miongoni mwa waamuzi wa michuano hiyo inayofanyika Marekani, Canada na Mexico. Uteuzi wake ulikuwa wa kihistoria kwani angekuwa Mwafrika wa kwanza kutoka Somalia kusimamia mechi za Kombe la Dunia.
Hata hivyo, ndoto hiyo ilisitishwa ghafla baada ya maafisa wa uhamiaji wa Marekani kumzuia kuingia nchini alipowasili katika Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Miami. Kwa mujibu wa mamlaka za Marekani, Artan alikataliwa kuingia kutokana na kile kilichoelezwa kama “masuala ya uchunguzi wa kiusalama” (vetting concerns), licha ya kuwa na visa halali ya Marekani na pasipoti ya kidiplomasia.
Ripoti mbalimbali zinasema mwamuzi huyo alizuiliwa kwa saa kadhaa akihojiwa kabla ya kuamriwa kurejea nje ya Marekani. FIFA baadaye ilithibitisha kuwa hataweza kushiriki katika Kombe la Dunia 2026 kwa sababu waamuzi wote wanatakiwa kuwepo katika kituo maalumu cha maandalizi nchini Marekani kabla ya kupewa mechi za kusimamia.
Shujaa Nyumbani
Licha ya pigo hilo, Artan alipokelewa kama shujaa nchini Somalia. Wananchi, viongozi wa michezo na wadau wa soka walikusanyika kumpa heshima kwa mafanikio yake na kwa kuiwakilisha Somalia katika ngazi ya juu kabisa ya soka duniani.
Akizungumza baada ya kuwasili, Artan alisema amevunjika moyo kukosa nafasi hiyo ya kihistoria lakini bado ana matumaini kuhusu mustakabali wake katika uamuzi wa soka.
“Licha ya yaliyotokea, ninaendelea kuwa na mtazamo chanya na ninajielekeza kwenye changamoto zijazo katika taaluma yangu ya uamuzi,” alinukuliwa akisema.
Mwamuzi Bora Afrika
Kabla ya tukio hilo, Artan alikuwa amepata sifa kubwa barani Afrika. Mwaka 2025 alitunukiwa tuzo ya Mwamuzi Bora wa Kiume Afrika na Shirikisho la Soka Afrika (CAF), mafanikio yaliyomfanya kuwa mmoja wa waamuzi wanaoheshimika zaidi barani humo.
FIFA na Serikali ya Somalia Watoa Kauli
FIFA ilieleza kuwa haina mamlaka juu ya maamuzi ya uhamiaji ya nchi mwenyeji wa mashindano na ilithibitisha kuwa Artan hataweza kushiriki katika michuano hiyo. Serikali ya Somalia pamoja na Shirikisho la Soka la Somalia pia zimeonyesha masikitiko yao na kusema zinaendelea kutafuta ufafanuzi kuhusu tukio hilo.
Mjadala Mkubwa wa Kimataifa
Kisa cha Artan kimezua mjadala mkubwa kuhusu athari za sera za uhamiaji za Marekani kwa Kombe la Dunia 2026. Wachambuzi wa michezo na mashirika mbalimbali wamehoji namna tukio hilo lilivyoweza kutokea kwa mtu aliyekuwa ameidhinishwa rasmi na FIFA kushiriki katika tukio kubwa zaidi la soka duniani.
Ingawa amekosa nafasi ya kutimiza ndoto yake mwaka huu, kwa wengi nchini Somalia, Omar Artan tayari ameshaandika historia. Mapokezi aliyopata Mogadishu yanaonyesha kuwa wananchi wanamuona kama alama ya mafanikio.
