Siku zote, timu inapokuwa haifanyi vizuri, lawama nyingi huelekezwa kwa kocha. Hilo ni jambo la kawaida katika soka kwa sababu kocha ndiye anayepanga kikosi, kuchagua mbinu za mchezo na kuamua namna timu itakavyokwenda kupambana dhidi ya mpinzani wake. Matokeo yanapokuwa tofauti na matarajio, ni wazi kwamba benchi la ufundi huwa la kwanza kuhojiwa.
Hata hivyo, si kila matokeo mabaya yanatokana na makosa ya kocha. Kuna wakati wachezaji wenyewe hushindwa kutekeleza majukumu yao uwanjani na hatimaye kuishia kumuacha kocha wao akibeba mzigo wa lawama ambazo, kwa sehemu kubwa, zingeweza kuepukika kama wangetumia vizuri nafasi wanazopata.
Hicho ndicho kinachoonekana kutokea kwa kocha wa Yanga, Manqoba Mngqithi, katika michezo miwili iliyopita.
Simba waliifunga Yanga iliyokuwa chini ya kiwango
Tukianza na mchezo dhidi ya Simba, ambao Yanga ilipoteza kwa mabao 2-1, tathmini ya mchezo huo inaonyesha kwamba tatizo halikuwa tu katika maandalizi ya benchi la ufundi, bali pia kiwango cha wachezaji waliokuwa uwanjani.
Yanga ilionekana kucheza chini ya kiwango chake katika maeneo mbalimbali ya mchezo, jambo lililoipa Simba nafasi ya kutawala na kutumia udhaifu wa wapinzani wao. Katika mchezo wa aina hiyo, ni rahisi kumlaumu kocha kwa sababu ndiye anayewajibika kuhakikisha timu inakuwa tayari kwa ushindani.
Lakini swali la msingi ni hili: kocha anaweza kufanya maandalizi mazuri kiasi gani ikiwa wachezaji wake watashindwa kutekeleza majukumu waliyopewa?
Katika soka, mbinu zinaweza kuwa nzuri kwenye karatasi, lakini mafanikio yake hutegemea uwezo wa wachezaji kuzitekeleza uwanjani. Ndiyo maana kuna nyakati timu inaweza kufundishwa vizuri lakini bado ikapoteza kutokana na makosa binafsi, maamuzi yasiyo sahihi na kushuka kwa kiwango kwa baadhi ya nyota wake.
CFFA nayo imeonyesha tatizo la umaliziaji
Changamoto hiyo ilijitokeza tena katika mchezo wa Ligi ya Mabingwa dhidi ya CFFA, ambapo Yanga ilionekana kuwa na uwezo wa kutawala mchezo na kuwabana wapinzani wake katika nusu yao ya uwanja kwa muda mrefu.
Wananchi walitengeneza nafasi nyingi za kufunga, zaidi ya 20, huku nafasi nane zikitengenezwa katika kipindi cha kwanza pekee. Takwimu hizo zinaonyesha kwamba timu iliweza kufika katika maeneo hatari na kutengeneza mazingira ya kupata mabao.
Tatizo kubwa lilikuwa ni kushindwa kutumia nafasi hizo.
Hapo ndipo mjadala kuhusu Manqoba unapopaswa kuangaliwa kwa umakini. Ikiwa kocha ameandaa timu inayoweza kutawala mchezo, kuisukuma timu pinzani nyuma na kutengeneza nafasi nyingi za kufunga, basi ni lazima pia kuangalia namna wachezaji wanavyotekeleza jukumu lao la mwisho, ambalo ni kuiweka mipira wavuni.
Kwa ufanisi mkubwa zaidi mbele ya lango, Yanga ingeweza kushinda kwa tofauti kubwa ya mabao. Hata kama si sahihi kudhani kila nafasi ingetumika, ni wazi kwamba kiwango bora cha umaliziaji kingebadilisha kabisa sura ya mchezo huo na kupunguza kwa kiasi kikubwa lawama dhidi ya benchi la ufundi.
Kocha anaweza kupanga mashambulizi, kuelekeza namna ya kuingia kwenye eneo la hatari na kuweka wachezaji katika nafasi nzuri za kufunga. Lakini anapokuwa amefanya sehemu hiyo ya kazi, jukumu la mwisho linakuwa mikononi mwa wachezaji.
Aziz Ki bado anapaswa kufanya zaidi
Miongoni mwa wachezaji ambao wanatarajiwa kuibeba Yanga ni Stephane Aziz Ki. Mashabiki wa Wananchi wana matarajio makubwa kwake kutokana na uwezo aliowahi kuuonyesha akiwa ndani ya kikosi hicho.
Hata hivyo, kiwango chake cha sasa bado hakijaonyesha kwa uthabiti ubora ambao mashabiki wameuzoea kutoka kwake katika misimu iliyopita.
Aziz Ki ni mchezaji mwenye uwezo wa kubadilisha matokeo kupitia ubunifu, pasi za mwisho na uwezo wake wa kutengeneza nafasi za kufunga. Ndiyo maana anapokuwa chini ya kiwango, athari zake huonekana katika namna timu inavyoshambulia na kutumia nafasi zinazopatikana.
Hili halimaanishi kwamba yeye pekee ndiye mwenye jukumu la matatizo ya Yanga. Badala yake, ni mfano wa namna wachezaji wenye majukumu makubwa wanavyopaswa kuongeza juhudi ili kuendana na matarajio ya klabu na mfumo wa kocha.
Yanga inahitaji wachezaji wake muhimu kurejea katika viwango vyao bora, hasa katika michezo ambayo ushindi unategemea maamuzi sahihi ndani ya eneo la hatari.
Vijana wanaonyesha kwamba nafasi inapaswa kuamuliwa na kiwango
Jambo jingine linalostahili kuangaliwa ni namna baadhi ya vijana waliopandishwa kutoka kikosi cha U20 wanavyoonyesha uwezo wa kutekeleza majukumu wanayopewa.
Wakati baadhi ya wachezaji wenye uzoefu wakishindwa kutoa kile kinachohitajika, vijana wanapata nafasi ya kuonyesha kwamba wanaweza kuwa sehemu muhimu ya kikosi cha kwanza.
Mfano ni Kazimoto, ambaye ameendelea kuonyesha kiwango kizuri na kujenga hoja ya kupewa nafasi zaidi katika kikosi cha Yanga. Kwa kiwango anachoonyesha, anaonekana kuwa na uwezo wa kuwania nafasi ya kuwa mbadala wa Yao Kouassi.
Hili ni somo muhimu kwa kila mchezaji ndani ya kikosi cha Yanga: jezi ya kuchezea timu kubwa haipaswi kulindwa kwa jina au historia pekee, bali kwa kiwango kinachoonyeshwa mazoezini na uwanjani.
Iwapo vijana wanaweza kutekeleza maelekezo ya kocha, kuonyesha nidhamu ya kiufundi na kutumia nafasi wanazopewa, basi wanastahili kupewa ushindani wa kweli dhidi ya wachezaji wenye uzoefu zaidi.
Kwa Manqoba, hali hii pia inampa nafasi ya kutuma ujumbe kwamba hakuna mchezaji anayepaswa kujiona ana uhakika wa kucheza bila kuonyesha kiwango kinachotakiwa.
Kubadilisha kocha pekee hakutatatua kila kitu
Ni rahisi kwa mashabiki kuhitimisha kwamba matokeo yasiyoridhisha yanahitaji mabadiliko ya benchi la ufundi. Katika soka, kocha ndiye anayekuwa kwenye presha kubwa zaidi kwa sababu matokeo ndiyo kipimo kinachotumika mara nyingi kupima ubora wa kazi yake.
Lakini kabla ya kufikia uamuzi wa kumwondoa Manqoba, Yanga inapaswa kutathmini kwa kina chanzo cha matatizo yake.
Je, timu inashindwa kutengeneza nafasi? Je, inaruhusu wapinzani kutawala mchezo? Je, mbinu zinazotumika hazifanyi kazi? Au tatizo kubwa ni wachezaji kushindwa kutumia nafasi na kutekeleza majukumu yao?
Majibu ya maswali hayo yanaweza kusaidia kutofautisha matatizo yanayotokana na benchi la ufundi na yale yanayosababishwa na kiwango cha wachezaji.
Ikiwa timu inatengeneza nafasi nyingi lakini inashindwa kuzitumia, kubadilisha kocha pekee huenda kusiwe suluhisho la haraka. Vilevile, ikiwa wachezaji wanaendelea kufanya makosa yale yale na kushindwa kuwajibika, hata kocha mpya anaweza kujikuta katika mazingira kama hayo.
Hilo halimaanishi kwamba Manqoba hana maeneo ya kuboresha. Kama ilivyo kwa kocha yeyote, naye anapaswa kutathmini maamuzi yake, namna anavyosimamia kikosi na uwezo wa timu kujibu changamoto za wapinzani. Lakini tathmini hiyo inapaswa kwenda sambamba na uchunguzi wa kiwango cha wachezaji.
Wachezaji wa Yanga wanapaswa kuwajibika pia
Ukweli ni kwamba Yanga haiwezi kutegemea jina lake kubwa pekee kupata matokeo. Inahitaji wachezaji wanaoweza kutafsiri ubora wa kikosi kuwa mabao na ushindi, hasa katika michezo ambayo timu inapata nafasi nyingi za kufanya hivyo.
Manqoba Mngqithi anaweza kulaumiwa pale ambapo mbinu au maamuzi yake yanakuwa na mapungufu. Lakini si haki kumtwisha lawama zote bila kuangalia mchango wa wachezaji ambao wanashindwa kutumia nafasi wanazotengeneza.
Kutokana na michezo dhidi ya Simba na CFFA, kuna hoja ya msingi kwamba baadhi ya matatizo ya Yanga yanahitaji suluhisho ndani ya uwanja pia. Wachezaji wanapaswa kuongeza kiwango, kuboresha umaliziaji na kuonyesha uwajibikaji mkubwa zaidi.
Mashabiki wana haki ya kudai matokeo, lakini madai hayo yanapaswa kuelekezwa kwa kila anayehusika. Kocha ana jukumu la kuandaa timu, na wachezaji wana jukumu la kutekeleza mpango huo.
Kwa sababu mwisho wa siku, unaweza kubadilisha benchi la ufundi, lakini kama wachezaji wataendelea kucheza chini ya kiwango, kupoteza nafasi za wazi na kushindwa kutimiza majukumu yao, matatizo yanaweza kuendelea kuwepo.
Huenda wakati umefika kwa nyota wa Yanga kujiuliza si tu kile ambacho Manqoba anapaswa kufanya kwa ajili yao, bali pia kile ambacho wao wenyewe wanapaswa kufanya ili kuinusuru timu yao.
